Skip to content

Etapy rozwoju małej i średniej firmy

Luty 16, 2011

Dziś przedstawimy autorski model „Fazy Rozwoju MŚP według ASK”, określający kluczowe etapy rozwoju firmy. Powstał na bazie ponad dziesięciu lat doświadczeń pracy doradczej dla małych i średnich firm.

Model Faz Rozwoju MŚP wg ASK

Model Faz Rozwoju MŚP wg ASK

Model Faz Rozwoju MŚP wg ASK (kliknij aby powiększyć)

Etap 1: Wykluwanie się firmy

Początkowy etap rozwoju firmy przebiegać może na dwa sposoby:

1.    Przedsiębiorca lub wspólnicy (często znajomi z pracy lub małżonkowie) ustala/-ją, co będzie/będą robić, na czym ma polegać nowy biznes – co będzie produkowane? Dla kogo? W jaki sposób?

2.    Przychodzi zlecenie na wykonanie danego produktu/usługi, co niejako wymusza na przedsiębiorcy/wspólnikach zorganizowanie działalności.

Podczas wykluwania się firmy tworzone są pewne wizje przedsiębiorstwa w przyszłości, ale przede wszystkim określane są konkretne działania do wykonania „na teraz”. Podczas pierwszego etapu motywacja przedsiębiorców jest bardzo wysoka, liczą się prawie wyłącznie pierwsze zamówienia i pierwsi klienci.

Etap 2: Zbudowanie podstaw

Po zrealizowaniu pierwszych zamówień od klientów i potwierdzeniu profilu firmy a nawet może sposobu jej działania, następuje pora sformalizowania działalności.

Chodzi tu o rozmaite działania, począwszy od zarejestrowania przedsiębiorstwa w odpowiednich urzędach (o ile nie było to już zrobione wcześniej), poprzez podzielenie ról między zaangażowane osoby, zorganizowanie księgowości i dokumentacji pracowniczej aż po stworzenie podstaw marketingowych firmy takich jak logo, wizytówki, strona internetowa, hasła reklamowe, adresy mailowe, oferta w postaci elektronicznej i/lub drukowanej. Zazwyczaj już na tym etapie zarysowuje się też trwalszy podział pracy i jakaś struktura organizacyjna, choć nie są one jeszcze sformalizowane.

Etap 3: Pierwszy okres spontanicznego rozwoju

Pierwsze zamówienia „poszły dobrze”, zręby organizacyjne – choć na razie na niskim stopniu – już są, zatem można brać się ostro za biznes. Rozrost portfela klientów widoczny jest wtedy gołym okiem – każde zamówienie to duży przyrost obrotów, a na początku mocy przerobowych nie brakuje. Ten okres rozwoju to przede wszystkim ciągłe pozyskiwanie klientów i realizowanie zamówień. W miarę zwiększania się potrzeb, przyjmowane są do pracy nowe osoby. Czasem  następuje w związku z tym zmiana lokalu na większy.

Motywacja przedsiębiorców jest wciąż duża, ale funkcjonowanie firmy wymaga od nich ogromnego wysiłku. Jest to ciężka orka od rana do wieczora, tym bardziej, że właściciele są zaangażowani podwójnie – sami pracują przy realizacji zamówień oraz zarządzają firmą – trzeba płacić rachunki i wynagrodzenia, ogarniać księgowość, logistykę, korespondencję, wyjazdy itd.

Etap 4: Zadyszka i korekta

W końcu przychodzi moment, w którym firma łapie zadyszkę, właściciele zaczynają mocno odczuwać zmęczenie. Pojawiają się pierwsze problemy z realizacją zamówień: jakość jest nie taka, jak miała być, pracownicy nie mieszczą się w terminach, koszty eksplodują, jakiś duży klient nie płaci mimo że jest po terminie. Po okresie szalonego pędu i rozrostu nadchodzi opamiętanie. Jak to dalej poprowadzić? Czy nie przebraliśmy miary? Czy damy radę? Toczy się walka na trzech frontach:
Rynkowym – o pozyskiwanie i utrzymanie klientów, o wizerunek i jakość
Firmowym – o uporządkowanie „papierów”, motywowanie pracowników, okrojenie kosztów
Osobistym – o motywowanie siebie samego do podejmowania wysiłku i wywalczenie choć odrobiny czasu dla własnej rodziny i dla siebie

W związku z powyższym w firmie następuje mała reorganizacja. Następuje podsumowanie pierwszych trzech etapów i próba wdrożenia – nie zawsze słusznych czy przemyślanych, a bardziej intuicyjnych – wniosków. Mogą być wymienieni niektórzy pracownicy czy zatrudnieni nowi, angażowani są nowi partnerzy outsourcing’owi tacy jak biura rachunkowe, agencje reklamowe, podwykonawcy. Coś się zaczyna poprawiać, a przynajmniej udało się „załatać dziury” i odsapnąć. Właściciele odzyskują siły i werwę, co pozwala rozpocząć…

Etap 5: Drugi okres spontanicznego rozwoju

Następuje kolejna faza wzrostu. Stworzyła się już grupa w miarę stałych klientów, a wciąż zdobywani są kolejni. Zatrudniani są kolejni pracownicy. Zwiększają się też przepływy finansowe. Wspólnicy mają poczucie dobrze wykonanej roboty, czują że im się udało. Z tym poczuciem często idzie w parze obrastanie w przymioty materialne – laptopy, samochody, nowoczesne wyposażenie biura… – powoli narasta poczucie sukcesu, pewność siebie przedsiębiorców, którzy coraz mniej angażują się w bezpośrednia pracę przy realizacji zamówień, a coraz bardziej stają się zarządcami, organizatorami.

Starają się wszystkiego dopilnować, chodzą już lepiej ubrani, spotykają się z ważnymi klientami, starają się dorzucać „węgiel do kotła”, by biznes coraz lepiej się kręcił. Efektem tej fazy są spore przyrosty ilościowe: przychodów, kosztów, liczby klientów, liczby pracowników, liczby sprzętów, maszyn, komputerów itd. Przedsiębiorstwo staje się rzeczywiście ugruntowaną firmą z dwudziestoma lub więcej pracownikami. Pryska kameralny charakter firmy – już nie zna się dobrze każdego, tworzą się zespoły, grupy, działy. Zarządzanie staje się coraz trudniejsze… aż przychodzi…

Etap 6: Kryzys zarządzania

Zarządzanie staje się zbyt skomplikowane w momencie, gdy liczba pracowników wzrasta do ponad 20-stu. Odczuwana jest silna potrzeba uporządkowania firmy. Tym razem potrzeba jednak czegoś więcej niż tylko małej reorganizacji.

Konieczne jest wdrożenie systemów zarządzania, wydzielenie zespołów lub całych działów oraz mianowanie kierowników. Często należy też przeformułować misję i strategię  (lub też sformułować je od podstaw). Na tym etapie do firmy często wchodzi nowy wspólnik, zewnętrzny doradca, lub menedżer, pomagający zarządzać firmą w określonym obszarze – finansów, HR, marketingu lub sprzedaży.

Kryzys, zmęczenie i zwątpienie ustępują kreatywnemu, pełnemu wiary konstruowaniu firmy na nowo: nowej struktury organizacyjnej, nowego systemu wynagrodzeń, nowych procedur, nowych produktów czy usług, nowego wizerunku firmy lub innych elementów krojonych na nowo. Zostają ogłoszone nowe „zasady”, nowe instrumenty zarządzania, odbywają się szkolenia, narady, pojawiają się schematy i wykresy. Właściciele zaczynają dobrze rozumieć, że dłużej nie mogą sami wszystkim kierować, że zarządzanie „centralistyczne” albo „jednoosobowe” nie sprawdza się w obecnych warunkach. Godzą się na podzielenie władzy i odpowiedzialności. Oddają pewne obszary bieżącego zarządzania innym.

Wydaje się, że wszystko jest uporządkowane i można rozpocząć ekspansję. Ale to okazuje się nie takie proste – jest siła starych nawyków, zwykły opór przed zmianami, trochę obaw. Rozpoczyna się pewna cicha batalia:

Etap 7: Walka o utrwalenie nowego porządku

Samo formalne wdrożenie nowych systemów i narzędzi zarządzania nie wystarcza – teraz trzeba do nich przekonać pracowników, nauczyć jak ich używać oraz zmotywować, by to robili.   Zarządzający bardziej świadomie dobierają teraz pracowników, chcą mieć zgrany zespół, w którym nie ma konfliktów. Firma analizuje swoją działalność – poprzez zestawienia, raporty, obliczenia finansowo-statystyczne – oraz śledzi branżowe trendy. Powstają nowe wzorce umów, standardy postępowania, materiały marketingowe itd.

Sytuacja stabilizuje się. Obecny jest powolny wzrost, nad którym firma ma kontrolę. Odbywa się żmudne i stałe udoskonalanie, „czyszczenie zaszłości”, analizowanie, optymalizowanie, rozpoczyna się regularne ocenianie pracowników, działów, linii produktowych czy nawet klientów. Bardzo często na tym etapie firmie towarzyszy jakiś doradca, menedżer, przyjaciel, który pomaga wdrożyć skutecznie rozmaite mechanizmy i scalić je, by dały pożądany efekt wyższej efektywności i jakości.

Etap 8: Pozytywna stagnacja

Jeśli poprzednie dwa etapy przeprowadzone zostały w odpowiedni sposób, w firmie zapanował porządek. Obecne jest dwu- lub trzyszczeblowe zarządzanie. Sprzedaż nieco wzrosła, jednak teraz jej dalszy wzrost jest minimalny lub niemal zerowy. Firma ma dobry i spójny wizerunek oraz stabilny portfel.

Jednocześnie jednak coraz wyraźniej dają o sobie znać rozrośnięte koszty działalności oraz tańsza konkurencja. Właściciele starają się więc dbać o jakość, o koszty i o relacje z klientami. Mają już pewien „luz”, oddech, firma jest stabilna, ale nie można jej zaniedbać, trzeba pilnować, by organizm się nie „rozjechał”. Nadchodzi rutyna albo nawet lekkie znudzenie, nadchodzi czas na pewne decyzje…

Etap 9: Zmiana albo dryfowanie

Nadszedł czas na zastanowienie się, co dalej z firmą, i podjęcie ewentualnych decyzji. Brak decyzji – to też decyzja. Tu warto przytoczyć stara dobrą maksymę: czas na reformy oraz zastanawianie się, co zmienić lub rozwijać, jest wtedy, gdy jest spokojnie i firma dobrze funkcjonuje. Gdy nadejdzie kryzys, będzie za mało czasu, wtedy potrzebne będą działania ratunkowe.

Wydaje nam się, że wielu przedsiębiorców „przegapia” ten moment i tak przedłuża fazę ósmą, że dochodzi do sytuacji krytycznej. Jest to po ludzku zrozumiałe – gdy pozytywna stagnacja daje zyski, spokojne funkcjonowanie i do tego jeszcze jakiś prestiż, człowiek zaczyna „utykać w strefie komfortu”. Potrzebny jest jakiś impuls, aby aktywnie przeciwdziałać zdryfowaniu firmy w jakieś obszary krytyczne – tym bardziej, że firma działa teraz w sposób uporządkowany, ma wyrobioną rynkową pozycję i scenariusz dryfowania kusi….

Jeżeli zatem właściciele zachowają tę pozytywna trzeźwość umysłu i nie pozwolą na zdryfowanie swojemu przedsiębiorstwu, to powstaje pytanie – co zmienić? Jak rozwinąć firmę? Jak przygotować ją na kolejny okres?

Często duch przedsiębiorcy nie pozwoli mu dryfować spokojnie na oceanie konkurencji. Stabilizacja firmy będzie znakiem, że przyszedł czas na zmiany. Mogą one przybrać kilka form: ekspansję na nowe rynki, wprowadzenie innowacyjnych produktów lub usług, rozpoczęcie nowego biznesu poprzez przekazanie obecnego w ręce profesjonalnych menedżerów czy swoich dotychczasowych współpracowników lub wreszcie – sprzedaż firmy.

Wykorzystanie modelu „Faz Rozwoju MŚP” w praktyce

Aby w pełni wykorzystać model, należy określić, na którym z etapów znajduje się firma. Posiadając tę wiedzę, odniesiesz dwie główne  korzyści:

1.    Wiesz na jakich działaniach się skupić – gdy okaże się, że firma znajduje się na etapie zadyszki, a pracuje w niej mniej niż 10 osób, będziesz wiedział że nie potrzebujesz wdrażania zaawansowanych systemów zarządzania. Póki co wystarczy Ci reorganizacja firmy i uporządkowanie dokumentów. A jeśli okaże się, że znajdujesz się już w etapie ósmym i cieszysz się ze stabilnej sprzedaży i dobrego wizerunku – będziesz wciąż czujny, uważnie obserwując działania tańszych konkurentów.

2.    Zaradzasz kryzysom i minimalizujesz ich wpływ – bez wiedzy o Modelu co jakiś czas Twoja firma doświadczałaby kryzysów – związanych z przerostem biurokracji, liczbą pracowników, czy też nadmiernym obciążeniem pracą. Dzięki znajomości poszczególnych etapów zamiast eksperymentować na temat sposobu reagowania, kryzysy będziesz wyprzedzał. Innymi słowy – zamiast rozwijać się poprzez kryzysy, Twoja organizacja będzie na nie przygotowana i odpowie na nie skutecznie, jak tylko pojawią się ich pierwsze objawy.

Do określenia etapu, wykorzystaj stworzone przez nas opisy poszczególnych z nich. Pomóc może Ci również nasza tabela opisująca zmiany poziomów motywacji i sprzedaży w zależności od etapów:

Fazy Rozwoju MŚP - tabela

Fazy Rozwoju MŚP - tabela

Bazuj przede wszystkim na:
–      Liczbie pracowników w firmie
–      Obecności (lub nie) systemów zarządzania
–      Hierarchii zarządzania
–      Podejściu do planowania, zatrudniania oraz strategii
–      Dynamice wzrostu sprzedaży
–      Liczbie i rodzaju działań, będącymi do wykonania przez zarządzających

Dobrym rozwiązaniem może być zatrudnienie konsultanta z zewnątrz, by pomógł Wam określić konieczne do podjęcia działania oraz wdrożyć niezbędne mechanizmy i narzędzia zarządzania.

Jeśli ta praca zostanie przeprowadzona profesjonalnie, zarządzanie firmą stanie się łatwiejsze. Etapy rozwoju będą drogowskazem i poradą dla zarządzających, wskazującą na czym się skupiać i jakie wykonać działania. Przedsiębiorstwo będzie rosło w sposób bardziej stabilny i przewidywalny, płynnie przechodząc do kolejnych etapów oraz przynosząc godziwe zyski.

Poza tym Ty skorzystasz, Drogi Właścicielu lub Zarządzający:
– będziesz mieć więcej czasu
– będzie Ci towarzyszyć mniej stresów
– będziesz się cieszył lepszą atmosferą w firmie
– Twoja firma będzie efektywniejsza i sprawniejsza na rynku !!!


Zapraszamy na: www.ask-ak.com

About these ads
15 komentarzy leave one →
  1. Kwiecień 19, 2011 4:38 pm

    Świetnie! Doskonała propozycja dla MiŚ choć mam wrażenie, że mogłoby być więcej LUDZKIEGO podejścia… Kwestia świadomości (zarówno pracowników, jak i zespołów [vide: nieświadomość społeczna Junga]) jest bardzo ważnym, o ile nie najważniejszym czynnikiem skuteczności procesów zmiany (zob. także badania Baumeister – funkcja wykonawcza EGO).

  2. Kwiecień 21, 2011 4:00 pm

    Witaj Robercie. Cenny komentarz. Jak według Ciebie sprawić, by nasz blog był bardziej ludzki? Pozdrawiam:)

    • Kwiecień 21, 2011 7:12 pm

      Wojtku,
      Nie o blog chodzi o o sposób zarządzania, wprowadzania zmian czy budowania firm.
      Czy wiesz, co powoduje, że ludzie zakładają własny biznes? Idą na swoje?
      Wg mnie dopiero odpowiedź na to pytanie, daje rzeczywisty obraz i właściwe kierunki zmiany.
      O tych własnie zagadnieniach piszę na robertnowakowski.pl – polecam i zapraszam.

  3. Grudzień 30, 2012 2:40 pm

    Bardzo dobra strona. Oby więcej takich. Pozdrawiamy.

  4. Czerwiec 2, 2013 6:03 am

    Howdy would you mind sharing which blog platform
    you’re working with? I’m planning to start my own blog soon but I’m having a difficult time making a decision between BlogEngine/Wordpress/B2evolution and Drupal. The reason I ask is because your design seems different then most blogs and I’m looking for something completely unique.
    P.S Sorry for being off-topic but I had to ask!

  5. Czerwiec 2, 2013 1:20 pm

    I am actually thankful to the owner of this web site who has shared this impressive paragraph
    at here.

  6. Czerwiec 28, 2013 7:29 pm

    An outstanding share! I’ve just forwarded this onto a friend who had been doing a little research on this. And he in fact ordered me breakfast simply because I stumbled upon it for him… lol. So let me reword this…. Thanks for the meal!! But yeah, thanks for spending time to talk about this matter here on your blog.

  7. Lipiec 12, 2013 7:04 pm

    Hello There. I found your weblog the usage of msn. This is a very well
    written article. I will be sure to bookmark it and return to read extra of your useful information.
    Thank you for the post. I’ll certainly comeback.

  8. Kwiecień 20, 2014 10:08 pm

    Wow, this post is fastidious, my sister is analyzing these kinds
    of things, so I am going to tell her.

  9. Kwiecień 21, 2014 8:12 am

    Hey there! Someone in my Myspace group shared this website with
    us so I came to check it out. I’m definitely enjoying the information.
    I’m bookmarking and will be tweeting this to my followers!

    Great blog and outstanding style and design.

  10. anti bau ketiak permalink
    Kwiecień 21, 2014 12:11 pm

    I leave a response each time I especially enjoy a post on a site
    or I have something to valuable to contribute to the conversation.
    It is a result of the sincerness communicated in the post I browsed.
    And on this post Etapy rozwoju małej i średniej
    firmy | Mała i średnia firma. I was actually excited enough to drop a
    thought :) I actually do have 2 questions for you if it’s okay.
    Could it be only me or do a few of these comments look as
    if they are written by brain dead individuals? :-P And, if you are posting on additional places, I’d like to
    follow anything fresh you have to post. Could you make a list every one of your social pages like your Facebook page, twitter
    feed, or linkedin profile?

  11. Kwiecień 21, 2014 5:30 pm

    Useful information. Fortunate me I found your web site unintentionally, and I am surprised why this
    coincidence didn’t came about earlier! I bookmarked it.

  12. Kwiecień 25, 2014 10:13 am

    I just like the valuable information you supply for your articles.
    I will bookmark your weblog and test once more
    right here regularly. I am relatively sure I’ll be informed
    lots of new stuff right right here! Good luck for the next!

  13. Kwiecień 25, 2014 6:29 pm

    Simply wish to say your article is as amazing.

    The clearness to your submit is just cool and that i could assume you are knowledgeable in this subject.
    Fine with your permission let me to snatch your RSS feed to stay updated with coming near near
    post. Thank you 1,000,000 and please keep up the enjoyable work.

  14. Listopad 17, 2014 2:33 am

    Thank you a bunch for sharing this with all of us you really realize what you
    are talking about! Bookmarked. Kindly additionally discuss with my site =).
    We can have a hyperlink exchange arrangement among us

Dodaj komentarz

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

Obserwuj

Otrzymuj każdy nowy wpis na swoją skrzynkę e-mail.

%d bloggers like this: